به تارنمای سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق خوش آمدید.

سرمایه‌گذاری و هزینه تجدیدپذیرها در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس

شورای همکاری خلیج فارس (GCC) که از گردهمایی کشورهای بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی تشکیل شده است به دلیل برخورداری از جایگاه استراتژیکی در منطقه خاورمیانه و ثروت های عظیم طبیعی، جبهه‌‌ای مهم و با نفوذ در جهان عرب محسوب‌ می‌‌شوند که تصمیمات آنها می‌تواند بر روند جریانات مختلف در خاورمیانه تأثیرگذار باشد. این کشورها تقریباً یک سوم ذخایر نفت خام و حدود یک پنجم ذخایر گاز جهان را در اختیار دارند. بر اساس آمارهای منتشر شده از سال 2000 میلادی، مصرف انرژی سالیانه در منطقه به میزان 5% افزایش داشته است. با توجه به افزایش میزان تقاضای داخلی، برخی از کشورها نظیر عمان و امارات متحده عربی وارد کننده گاز طبیعی و همچنین کشورهای کویت و عربستان سعودی واردکننده LNG به کشورهای خود می‌باشند. این روند باعث گردیده است تا کشورهای منطقه تدبیری استراتژیک برای حفظ منابع طبیعی خود نظیر بهبود بهره‌وری انرژی و استفاده از سایر منابع انرژی نظیر انرژی های تجدیدپذیر در سبد تأمین انرژی خود لحاظ کنند.
در طول سالیان اخیر بسیاری از کشورهای عضو این شورا در راستای حفظ منابع طبیعی، برنامه‌هایی در زمینه بهبود بهره‌وری انرژی و توسعه تجدیدپذیرها در نظر گرفته‌اند که انرژی خورشیدی به دلیل پتانسیل بسیار مناسب منطقه با اقبال بسیار قابل توجهی روبرو شده و این امر موجب گردیده تا جذابیت بسیار بالایی در این منطقه جهت سرمایه‌گذاری در زمینه انرژی خورشیدی (عمدتاً فتوولتائیک) بوجود آید و موقعیت کسب و کار بسیار خوبی را با خود به همراه داشته باشد. بر اساس مطالعات انجام شده نزدیک به60% از مناطق کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس جهت نصب و پیاده‌سازی سیستم‌های فتوولتائیک مناسب می‌باشند. توسعه این سیستم‌ها تنها در 1% از این مناطق، تولید توان به میزان GW470 برق را با خود بهمراه دارد. از پیشرفت‌های اخیر در حوزه تجدیدپذیرها در این منطقه می‌توان به طراحی مناسب انجام برگزاری مناقصات، شرایط تأمین مالی مطلوب و همچنین کاهش هزینه‌های فناوری ها اشاره نمود که موجب افزایش میزان سرمایه‌گذاری در حوزه تجدیدپذیرها شده است.
در این راستا می‌توان به برنامه‌ریزی های انجام شده در خصوص اجرای پروژه‌های تجدیدپذیر شاخص از سوی برخی کشورهای عضو شورا نظیر کویت، امارات متحده عربی و عمان اشاره نمود. پروژه "پارک انرژی های تجدیدپذیر الشقایا" با سرمایه‌گذاری400 میلیون دلاری در کویت، پروژه 1000 مگاواتی حرارتی خورشیدی "میراه" در عمان با سرمایه‌گذاری 600 میلیون دلاری و همچنین سرمایه‌گذاری امارات متحده عربی در پروژه پارک خورشیدی "محمد بن‌ راشد آل‌مکتوم" اشاره نمود. در میان کشورهای عضو، امارات متحده عربی در زمینه سرمایه‌گذاری در بخش انرژی های تجدیدپذیر پیشرو بوده و انتظار می‌رود تا سال2050 میلادی به ظرفیت نصب شده GW 44 دست یابد.
دولت کویت فاز اول پروژه پارک انرژی های تجدیدپذیر الشقایا به ظرفیت تجمعی MW2000 را آغاز نموده است. این پروژه دارای سه فاز است که فاز اول آن به ظرفیت MW70 (مشتمل بر احداث یک نیروگاه متمرکز کننده خورشیدی به ظرفیت MW50، یک نیروگاه فتوولتائیک MW10 و یک مزرعه بادی به ظرفیت MW10) است. فاز دوم پروژه توسعه پارک، افزایش ظرفیت به MW 1000 و در فاز سوم توسعه آن دستیابی به ظرفیت تجمعی  MW2000 می‌باشد. بر اساس پیش‌بینی‌های بعمل آمده انتظار می‌رود که در این پارک در مجموع به ظرفیت MW750 نیروگاه سهموی خطی، MW400 دریافت‌کننده مرکزی، MW700 فتوولتائیک و MW150 نیروگاه بادی نصب گردد. احداث نیروگاه خورشیدی الشقایا در فاز اول این پروژه بصورت مشترک با همکاری مؤسسه تحقیقات علمی کویت و وزارت آب و برق این کشور انجام می‌شود. پس از تکمیل نهایی، پارک خورشیدی می تواند 12 میلیون بشکه نفت در سال برای کشور کویت ذخیره نماید. انتظار می‌رود که این پارک در زمان فاز توسعه آن، امکان اشتغال برای 1000 نفر و پس از تکمیل آن جهت بهره‌برداری و نگهداری تعداد1200 شغل ایجاد نماید؛ همچنین این پروژه در فاز اول قادر خواهد بود سالانه 196 هزار تن و پس از پایان مرحله نهایی پروژه میزان 5 میلیون تن از انتشار دی‌اکسیدکربن را کاهش دهد.
دولت امارات متحده عربی پروژه پارک خورشیدی "محمد بن‌ راشد آل‌مکتوم" را تقریباً از یک دهه پیش آغاز نموده است و مطابق برنامه‌ریزی‌های انجام شده قرار است تا سال2030 میلادی، ظرفیت کلی این پارک خورشیدی به 5 هزار مگاوات برسد و برای سرمایه‌گذاری در حدود 13/6 میلیارد دلار برای اجرای این پروژه عظیم لازم است که در نهایت می‌تواند برق مورد نیاز بیش از 1/3 میلیون خانه را تأمین نماید. قرار است که پروژه پارک خورشیدی محمد بن راشد آل‌مکتوم در پنج فاز انجام شود که تاکنون دو فاز آن به اتمام رسیده است. فاز اول آن در سال 2013 میلادی به ظرفیت MW13 به بهره‌برداری رسیده است. از آن زمان تاکنون فازهای اول (13 مگاوات) و دوم (200 مگاوات) این پروژه به اتمام رسیده که در مجموع دو فاز، تعداد 2/3 میلیون پنل خورشیدی به ظرفیت تجمعی MW213 مورد استفاده قرار گرفته است. فاز سوم پروژه نیز که به سرعت در حال تکمیل شدن است بیش از ۳ میلیون پنل خورشیدی به ظرفیت تجمعی MW۸۰۰ را به فازهای 1 و 2 اضافه خواهد نمود و پیش‌بینی می‌گردد که در سال۲۰۲۰ میلادی این فاز از پروژه به پایان برسد. فاز چهارم پارک مشتمل بر MW600 سیستم متمرکزکننده سهموی خطی، MW100 دریافت‌کننده مرکزی و MW250 فتوولتائیک می‌باشد. لازم به ذکر است سیستم دریافت کننده مرکزی برای مدت 15 ساعت قابلیت ذخیره‌سازی انرژی حرارتی برای تولید برق در طول شب را دارد. اخیراً دولت امارات اعلام نموده که ساخت فاز پنجم این پروژه به ظرفیت MW۹۰۰ فتوولتائیک از نیمه دوم سال 2021 میلادی آغاز خواهد شد و برنامه‌ریزیها برای دستیابی به هدف MW5000 در حال انجام شدن است. با اجرای فازهای 1 تا 4 پروژه و در مجموع به ظرفیت کلی MW 1963، نیروگاه خورشیدی محمد بن راشد آل مکتوم امارات متحده عربی در صدر بزرگترین پارک‌های خورشیدی در حال توسعه در جهان قرار خواهد گرفت. پیش‌بینی می‌گردد که اجرای کامل این پروژه خورشیدی، زمینی به مساحت 214 کیلومتر مربع را پوشش دهد و میزان انتشار کربن را سالیانه 6/5 میلیون تن کاهش خواهد داد. خاطر نشان می‌گردد که توسعه این پارک خورشیدی و ساخت برج آن به دست پیمانکارانی از کشورهای چین و عربستان سپرده شده است.
کشور عمان پروژه ساخت نیروگاه 1000 مگاواتی حرارتی خورشیدی "میراه" را با هزینه سرمایه‌گذاری 600 میلیون دلاری آغاز نموده است. هدف از ساخت آن تولید بخار آب به منظور استخراج نفت خواهد بود که از سوی شرکت نفت عمان در میدان نفتی ألم در جنوب عمان اجرا خواهد شد. نیروگاه میراه قادر خواهد بود تا سالیانه به میزان 5/6 تریلیون BTU گاز طبیعی را صرفه‌جویی نماید که با آن می‌توان برق مورد نیاز 209 هزار منزل مسکونی در کشور عمان را تأمین نمود.
مطابق پیش‌بینی‌های بعمل آمده روند کاهش هزینه‌ها برای کشورهای عضو منطقه با روند کاهشی بین‌المللی مطابقت دارد. بطور مثال برای پروژه‌های فتوولتائیک در مقیاس بزرگ، در انتهای سال 2014 میلادی، رکورد UScent/kWh 5/98 (که به UScent/kWh 5/84 کاهش یافت) برای فاز دوم پروژه "پارک خورشیدی محمد بن راشد آل المکتوم" به ظرفیت MW200 ثبت گردید. این در حالی است که سال بعد مجدداً در همین شهر دبی، رکورد شگفت‌انگیز UScent/kWh 2/99 برای فاز سوم همین پروژه به ظرفیت MW800 ثبت شد. این رکورد بسیار قابل رقابت با پروژه "Sakaka" در عربستان سعودی به ظرفیت MW300 و به میزان UScent/kWh 2/34 بوده است. در اواخر سال 2018 میلادی میانگین جهانی شاخص هزینه تمام شده انرژی (LCOE) در فاز چهارم پارک خورشیدی محمد بن‌ راشد آل مکتوم به UScent/kWh 2/4 رسید.
در حال حاضر برق تولید شده از نیروگاه‌های فتوولتائیک مقیاس بزرگ، ارزانتر از برق تولیدی از منابع گاز طبیعی داخلی و یا حتی وارداتی بصورت گاز طبیعی مایع (LNG) می‌باشد. بطور مثال هزینه برق تولیدی از نیروگاه‌های متداول گازی در حدود UScent/kWh 3 با فرض قیمت گاز طبیعی به ارزش کمتر از 3 دلار به ازای هر میلیون BTU می‌باشد. توسعه‌ میادین گازی جدیدتر در کشورهای عضو منطقه هزینه‌های استخراج بالاتری دارند چرا که گازهای استحصال شده ترش هستند. هزینه‌های جانبی تولید برای برخی از میادین گازی جدید بیش از 6 دلار به ازای هر میلیون BTU برآورد شده است.
مناقصات برگزار شده در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در زمینه سیستم‌های PV و CSP، پایین‌ترین قیمت جهانی را در برخی موارد به خود اختصاص داده‌اند که نقش مهمی در گسترش و توسعه پروژه‌های مقیاس بزرگ داشته است. از سال 2015میلادی تاکنون بیش از MW3500 پروژه تجدیدپذیر از طریق مناقصات مختلف در این منطقه برگزار شده است که تقریباً80% این ظرفیت مربوط به پروژه‌های فتوولتائیک و همچنین 88% محل اجرای آنها در کشور امارات متحده عربی است.

تهیه و تنظیم از: خانم مهندس مجمریان- دفتر نظارت، تعیین صلاحیت و کنترل پروژه


تاریخ بروزرسانی : ۱۵ مهر ۱۳۹۹ ۱۲:۱۱

آرشیو گزارشات